Телефони боварии Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (+992 37) 221-21-21... Хизмати Мадад бо рақами телефони 19-19-и Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон

ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ПОЛИТСИЯ

 

Лоињаи

 

ЌОНУНИ

ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН

 

Дар бораи политсия

 

 

Ќонуни мазкур мафњумњои асосї, асосњои њуќуќии фаъолият, сохтори ташкиливу њуќуќї, самтњои асосї ва принсипњои фаъолият, сохтори политсияи Вазорати корњои дохилии Ҷумњурии Тоҷикистон, мавќеи он дар низоми маќомоти марказии њокимияти иљроияи ва тамоюли њамкории политсия бо ҷомеаро муайян намуда, тартиби ќабул ба хизмат, адои хизмат, таъмини кафолатњои давлатии њуќуќї ва иљтимої, инчунин тартиби таъминоти молиявї, моддию техникї ва назорати фаъолияти политсияро ба танзим медарорад.

 

БОБИ 1. МУЌАРРАРОТИ УМУМЇ

 

Моддаи 1. Мафњумњои асосї

 

Дар Ќонуни мазкур мафњумњои асосии зерин истифода мешаванд:

 

- политсия - дар Љумњурии Тољикистон маќоми иљроияи марказии њокимияти давлатї, маќомоти касбї ва мусаллањонаи њокимияти давлатї (сохтори таркибии маќомоти корњои дохилии Љумњурии Тољикистон) мебошад, ки ба низоми хизмати давлатии Ҷумњурии Тоҷикистон дохил мегардад.

Политсия њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, тартибот ва амнияти љамъиятї, манфиатњои љамъияту давлатро аз кирдорњои зиддињуќуќї муњофизат намуда, тибќи Ваколати пешбининамудаи Ќонуни мазкур истифодаи чорањои пешгирї, бурдани корњои профилактикї, тањќиќ, тафтиши љиноятњо (њуќуќвайронкунињо), иљроиши чорањои маљбурї ва дигар чорањои ќабулгардидаро таъмин менамояд.

Шахсоне, ки дар политсия фаъолият мебаранд, ба корманди политсия ва коргари политсия људо мегарданд.

- корманди политсия шањрванди Љумњурии Тољикистон мебошад, ки њуќуќу уњдарорињои хизматии хешро оид ба адои хизмати давлатї дар маќомоти корњои дохилї бар дўш гирифтааст;

- коргари (хизматчии) политсия - хизматчиёни давлатии шањрвандї мебошанд, ки фаъолияти ёрирасониро (хизматрасонї) иљро менамояд;

- асосњои кофї - агар шахс дар лањзаи содир намудан ё бевосита пас аз содир намудани љиноят ё њуќуќвайронкунии маъмурї дастгир шуда бошад, агар шоњидон, ё љабрдида бевосита ба шахси мазкур њамчун шахси љиноят ё њуќуќвайронкунии маъмурї содирнамуда нишон дињанд, агар дар бадани шахси мазкур, сару либоси дар тан ва дар бари ў мављуд буда, дигар ашёњои аз љониби ў истифодашаванда, дар љойи содир шудани љиноят ё њуќуќвайронкунии маъмурї, љойи кор, дар манзил ё воситаи наќлиёти ў изњои аёне дарёфт шаванд, ки аз алоќамандии ў ба ќонуншиканї гувоњї медињанд;

- асосњои кофї – ин мављуд ва дастрас будани маълумоти воќеї ё њолате, ки барои баровардани ќарор ва ё анљом додани амал басанда мебошад.

- маълумоти кофї – ахборот, хабар, иттилоот ва маљмўи басандаи онњо вобаста ба воќеа, њодиса ва њолати кор, ки ба зиёдтар аз он эњтиёљ набошад;

- маќоми давлатї – воњиди сохтории дастгоњи давлатї, ки тибќи салоњият ва сохтори муќаррарнамудаи санадњои меъёрии њуќуќї ваколати давлатию њокимиятиро дар шакли ташкилию њуќуќии ба худ хос, амалї менамояд;

- шахси мансабдори давлатї – шахсе, ки ба таври доимї, муваќќатї ё бо ваколати махсус мансабњои давлатии њокимияти давлатиро барои амалї намудани њокимияти давлатї ва салоњияти маќомоти давлатї, ишѓол менамояд;

- уњдадории мансабї – уњдадорињои пешбининамудаи мансаби мушаххаси давлатї, ки љавобгўи маќсад ва вазифањои маќомоти давлатї буда, хизматчии давлатї дар доираи меъёрњои муќарраркардаи ќонун ва санадњои меъёрии њуќуќї иљро мекунад.

- талаботи тахассусї – талаботе, ки бо маќсади майян кардани тайёрии касбї ва мувофиќат ба мансаби мушаххаси давлатии хизмати давлатї ба шањрвандон њангоми ќабул шудан ба хизмати давлатї ва хизматчиёни давлатї барои ишѓоли мансаби баландтари давлатии хизмати давлатї муќаррар карда мешавад;

- хешовандони наздик – падару модар, фарзандон, фарзандхондшуда, фарзандхондкарда, хоњару бародар, бобову бибї (модаркалон), инчунин њамсар.

 

Моддаи 2. Асосњои њуќуќии фаъолияти политсия

Асосњои њуќуќии фаъолияти политсияро Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон, Ќонуни мазкур ва дигар санадњои меъёрии њуќуќии Љумњурии Тољикистон, инчунин санадњои њуќуќии байналмилалие, ки Тољикистон онњоро эътироф намудааст, ташкил медињад.

 

Моддаи 3. Принсипњои фаъолияти политсия

Фаъолияти политсия дар асоси принсипњои зерин ба роњ монда мешавад:

- садоќат ба Ватан, беғаразона ва содиќона хизмат кардан ба халќи Љумњурии Тољикистон

- ќонуният;

- эњтироми њуќуќу озодињо, ќадр ва номуси инсон ва шањрванд;

- баробарии њама дар назди ќонун;

- адолати иљтимої;

- инсондўстї;

- касбият ва салоњиятнокии корманди политсия;

- устувории њайати шахсии политсия ва љоннисорї дар иљрои вазифањои хизматї;

- яккасардорї ва мутамарказии идоракунии он;

- њисоботдињї, мувофиќат, њамкорї ва њамдигарфањмї бо љомеа;

- шаффофияти фаъолият дар доираи муќаррарнамудаи ќонунгузорї;

- ғайрињизбї будани хизмат дар политсия;

- истифодаи дастовардњои илму техника ва системањои технологию иттилоотї.

 

Моддаи 4. Самтњои асосии фаъолияти политсия

Самтњои асосии фаъолияти политсия тибќи Ќонуни мазкур инњо мебошанд:

- таъмин намудани њимояи њаёт ва саломатї, њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд аз кирдорњои ѓайриќонунї;

- дар доираи муќаррарнамудаи ќонунгузорї амалї намудани таблиѓоти њуќуќї дар байни шахсони воќеї ва њуќуќї сарфи назар аз шакли моликият;

- њифзи тартиботи љамъиятї ва таъмини амнияти љамъиятї;

- пешгирии љиноятњо ва њуќуќвайронкунињои маъмурї;

- ошкор ва кушодани љиноятњо, кофтукови шахсони онњоро содиркарда, шахсони бе ному нишон ѓайбзада ва муайян кардани шахсияти љасадњои шинохтанашуда;

- амалї намудани фаъолияти оперативї-љустуљўї;

- тањќиќ ва тафтиши пешакии парвандањои љиноятї;

- огоњонидан, ошкор ва пешгирї намудани њолатњои терроризм, экстремизм, коррупсия, фурўши ѓайриќонунии силоњ, гардиши ѓайриќонунии маводи мухаддир, савдои одамон ва иштирок дар амалиётњои зиддитеррористї;

- њимояи њамагуна шаклњои моликият аз кирдорњои ѓайриќонунї;

- пешбурди парвандањои маъмурї ва иљроиши љазоњои маъмурї;

- таъмини бехатарии њаракат дар роњ;

- таъмини бехатарї ва роњбаладї дар хатсайр њангоми кашондани маводњои махсусан хатарнок;

- иљроиш ва бурдани назорат оид ба риояи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон дар бораи силоњ;

- њимояи давлатии љабрдидагон, шоњидон ва дигар иштирокчиёни мурофиаи судии љиноятї ва дигар шахсони њифзшаванда;

- расонидани кўмак ба шахсони воќеї ва њуќуќї дар њифзи њуќуќ ва манфиатњои онњо.

-амалї намудани фаъолияти ташхисї (экспертї) ва ташхиси (экспертизаи) криминалистї;

- амалї намудани фаъолияти шиносномавї, баќайдгирї ва назорати будубоши шањрвандони хориљї, масъалањои шањрвандї ва гурезањо.

 

Моддаи 5. Таъмини њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрванд дар фаъолияти политсия

1. Политсия њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрвандро ќатъи назар аз миллат, нажод, љинс, шањрвандї, забон, эътиќоди динї, мавќеи сиёсї, тањсилот, вазъи иљтимої ва молумулкї њимоя мекунад.

2. Мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрванд, ба истиснои њолатњои пешбининамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон, манъ аст.

3. Корманди политсия дар њолатњои мањдудкунии њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрванд вазифадор аст, ба ў асос ва сабабњои чунин мањдудият, инчунин њуќуќ ва уњдадорињои ўро вобаста ба ин њолатњо фањмонад ва барои шинос шудан бо маводе, ки ба мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои шахс асос шудаанд, имконият дињад.

4. Ба корманди политсия истифодаи муносибати берањмона ё паст задани шаъну шарафи инсон ва шањрванд манъ аст. Корманди политсия безарурият набояд амалњоеро анљом дињад, ки дар натиља метавонад ба инсон ва шањрванд зарари љисмонї, молумулкї ва маънавї расонида шавад.

5. Политсия бе розигии инсон ва шањрванд дар бораи њаёти шахсї ва оилавии ў, њуќуќи љамъ овардан, нигоњ доштан, истифода бурдан ё пањн кардани маълумотро надорад, ба истиснои њолатњои пешбининамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон.

6. Ба корманди политсия ифшо намудани маълумотњое, ки сирри давлатї ва хизматї, инчунин дигар маълумотњои аз љониби ќонун њифзшавандаро ташкил медињанд, манъ аст.

7. Амали корманди политсия, ки њуќуќу озодињои инсон ва шањрвандро мањдуд месозад, фавран ќатъ карда мешавад, агар маќсади ќонунї ба даст омада бошад ё муайян карда шавад, ки ин маќсад наметавонад ё набояд бо роњи мањдуд кардани њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд ба даст оварда шавад.

         8. Корманди политсия њуќуќњои шахсони дастгиршуда ва њабсгардидаро (аз љумла, њуќуќуи шоњидї надодан нисбати худ ва хешовандони наздик, истифода бурдан аз њимоятгар ва ѓайра) эълон ва таъмин менамояд, дар давоми се соат баъди воќеан дастгиршавии шахс протоколи дастгиркуниро тартиб дода, як нусхаи онро бо дастхат ба дастгиршуда ё намояндаи ќонунии ў месупорад, дар њолатњои зарурї бо дархости дастгиршуда муоинаи тиббии ўро мегузаронад, дар давоми 12 соат аз лањзаи дастгиркунии воќеї дар бораи дастгир намудан ва љои нигоњ доштани дастгиршуда, аъзои болиѓи оила ё хешовандони наздики ўро хабардор мекунад ё ба худи дастгиршуда имконияти чунин хабардор карданро медињад ва дар муддати 24 соат аз лањзаи дастгиркунї ба прокурор хабар медињад, дар мавриди зарурат барои расонидани кўмаки аввалияи тиббї тадбирњо меандешад, инчунин хатареро, ки ба њаёт, саломатї ё молу мулк дар натиљаи дастгиркунї ё ба њабс гирифтани шахс тањдид мекунад, бартараф менамояд.

9. Аз њаракати (бењаракатии) корманди политсия, ки њуќуќ ва манфиатњои ќонунии шањрванд, маќомоти давлатї, иттињодияи љамъиятї, ташкилоти динї ва ё ташкилотњои дигарро поймол мекунад, ба роњбарияти болоии политсия ё Комиссияи махсуси назди Вазорати корњои дохилї, маќомоти прокуратура ё суд шикоят овардан мумкин аст.

 

Моддаи 6. Њамкории политсия бо маќомоти давлатї, иттињодияњои љамъиятї ва ташкилотњо

1. Политсия дар иљрои вазифањои ба зимма доштаи худ бо маќомоти њокимияти давлатї, иттињодияњои љамъиятї, ташкилотњо ва шањрвандон њамкорї менамояд.

         2. Њар як корманди политсия барои дар рўњияи боварї, њамдигарфањмї ва хайрхоњї нигоњ доштани робитаи ќавї бо љомеа, масъул аст.

          3. Иттињодияњои љамъиятї, гурўњњои ташаббусї, дружиначии ихтиёрї, ташкилотњо, шахсони њуќуќї ва дигар шањрвандон метавонанд ба таври ихтиёрї, барои њалли вазифањои дар назди политсия гузошташуда, иштирок намоянд.

4. Бо маќсади таъмин намудани иштироки љомеа дар ислоњоту рушди фаъолияти политсия ва мустањакам намудани боварии ањолї ба политсия:

1) дар назди Вазорати корњои дохилї ва раёсатњои минтаќавии он Шӯрои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї ба ислоњоти милитсия таъсис дода мешавад, ки дар асоси Низомномаи тасдиќнамудаи Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон фаъолият мебарад.

2) дар назди маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї Шўрои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї дар таъмини тартиботи љамъиятї таъсис дода мешавад, ки Низомномаи он аз љониби Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон тасдиќ карда мешавад.

5. Шўроњои љамъиятї дар асоси иштироки ихтиёрии шањрвандони фаъоли Љумњурии Тољикистон, намояндагони ташкилотњо ва иттињодияњои љамъиятї таъсис дода мешаванд.

1) Шӯрои ҷамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї дар таъмини тартиботи ҷамъиятиро раиси маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї роњбарї мекунад ва ба њайати он намояндаи политсия дар сатњи сардори Шўъба, шўъбача ва ё муовинони онњо, инчунин сокинони фаъоли мањалањо ва дигар намояндагони љомеаи шањрвандї шомил шуда метавонанд.

2) дар њайати Шўрои љамъиятии мазкур мансаби нозир оид ба кор бо ноболиғон ва мансаби нозир оид ба пешгирии зўроварї дар оила таъсис дода мешавад. Ин нозирон ба муовини раиси маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї, ки самти фаъолияти мазкурро роњбарї мекунад, тобеъ мебошад. Мансаби нозир оид ба кор бо ноболиғон ва мансаби нозир оид ба пешгирии зўроварї дар оила аз њисоби буљети мањаллї маблаѓгузорї карда мешавад.

6. Бо маќсади пешгирї, ошкор ва кушодани љиноятњо ва њуќуќвайронкунињо, шањрвандон бо розигии худ метавонанд ба маќомоти политсия дар асоси принсипњои ихтиёрї, ошкоро ва ѓайриошкоро мусоидат ва њамкорї намоянд. Маљбуран љалб кардани шањрвандон барои њамкорї бо политсия манъ аст.

Тартиб ва намудњои мусоидат ва њамкории шањрвандон ба полиция, њимояи иљтимоии онњо бо Ќонуни Ҷумњурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти оперативї-љустуљўї», Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи њимояи давлатии иштирокчиёни мурофиаи судии љиноятї» ва дигар санадњои меъёрии њуќуќии Љумњурии Тоҷикистон ба танзим дароварда мешавад.

7. Шахсоне, ки бо маќомоти политсия мусоидат менамоянд, тањти њимояи давлат ќарор доранд. Маълумот дар бораи шахсоне, ки ба политсия махфиёна мусоидат менамоянд ё мусоидат намудаанд, танњо бо розигии хаттии онњо, ба истиснои њолатњои аз љониби онњо содир кардани љиноят, ифшо карда мешавад. Њангоми ворид шудани маълумоти кофї дар бораи вуљуд доштани хатар ба ин гуна шахсон, инчунин хешовандони наздики онњо, политсия уњдадор аст, барои њифзи њаёт, саломатї, ќадру номус ва молу мулки онњо, инчунин барои муќаррар кардани сарчашмањои тањдид ва ба љавобгарї кашидани шахсони гунањкор чорањои амниятї андешад.

8. Фаъолияти политсия барои ҷомеа бояд то дараҷае ошкоро бошад, ки он ба талаботи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон оид ба мурофиаи судии љиноятї, фаъолияти оперативї – љустуљўї, њифзи сирри давлатї ва дигар сирри бо ќонун њифзшаванда, инчунин ба њуќуќу озодињои инсон ва шањрвандон, манфиатњои ќонунии иттињодияњои љамъиятї ва ташкилотњо мухолифат накунад.

9. Шањрвандон, иттињодияњои љамъиятї ва ташкилотњо дар доираи њуќуќ ва Ваколати худ, ба истиснои маълумотњое, ки дастрасї ба он тибќи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон «Дар бораи сирри давлатї» мањдуд аст, метавонанд дар бораи фаъолияти политсия маълумоти эътимоднок гиранд.

10. Политсия аз фаъолияти худ мунтазам ба шањрвандон ва маќомоти ваколатдори давлатї ахборот пешнињод менамояд, ки он тавассути воситањои ахбори омма, шабакањои иттилоотии Интернетї ва њисоботдињии шахсони мансабдор (на камтар аз як маротиба дар се моњ) сурат мегирад.

11. Тартиби њисоботдињї оид ба фаъолияти политсия ва кормандони ваколатдори њисоботдињанда ба ањолї аз тарафи Вазири корњои дохилї муайян карда мешавад.

12. Политсия дар доираи ваколаташ уњдадор аст, тибќи дархости расмї ба васоити ахбори омма ва шањрвандон иттилоот пешнињод намояд.

13. Афкори умум яке аз меъёрњои асосии бањогузории фаъолияти политсия мебошад, ки тартиби онро Вазири корњои дохилї муайян мекунад. Бо ин маќсад, Вазорати корњои дохилї дар њамкорї бо институтњои љомеаи шањрвандї, васоити ахбори омма ва марказњои тадќиќотї, мунтазам мониторинги афкори ҷомеаро мегузаронад. Натиҷаи мониторингњо ба самъи маќомоти марказии њокимияти давлатї, мањаллї ва шањрвандон ба таври хаттї, тавассути васоити ахбори омма ва шабакањои иттилоотии Интернет расонида мешавад.

 

Моддаи 7. Љалби дигар кормандони маќомоти корњои дохилї ва хизматчиёни њарбї, инчунин кормандони дигар вазорату идорањо ва маќомоти њифзи њуќуќ ба иљрои вазифањои политсия

1. Бо маќсади иљрои вазифањои политсия оид ба њифзи тартиботи љамъиятї ва таъмини амнияти љамъиятї, мубориза бар зидди љинояткорї, бо фармони Вазири корњои дохилї дигар кормандони маќомоти корњои дохилї, курсантњо ва шунавандагони муассисањои таълимии он, кормандони дигар вазорату идорањо љалб карда мешаванд.

2. Иштироки курсантњо, шунавандагон, адюнктњо, роњбарият ва њайати омўзгорию профессории муассисањои таълимии Вазорати корњои дохилї дар њифзи тартиботи љамъиятї ва таъмини амнияти љамъиятї, аз љониби онњо амалї намудани дигар вазифањо, ки иљрои онњо ба зиммаи политсия вогузор гардидааст, љузъи тайёрии касбии онњо ба шумор меравад ва дар барномањои таълимии дахлдор ворид карда мешавад. Барои иштирок дар чорабинї ва вазифањои зикргардида курсантон ва шунавандагони ба синни 18 солагї нарасида роњ дода намешавад.

3. Дар ин њолат нисбат ба онњо њуќуќу вазифањо, кафолатњои њимояи њуќуќї ва иљтимої, инчунин љавобгарии пешбинишуда барои кормандони политсия пањн мегардад.

 

БОБИ 2. СОХТОР ВА ТАШКИЛИ ПОЛИТСИЯ

 

Моддаи 8. Сохтори политсия

1. Политсия сохтори таркибии маќомоти корњои дохилии Љумњурии Тољикистон буда, шахсоне, ки дар политсия фаъолият мебаранд, ба корманди политсия ва коргари политсия људо мегарданд.

2. Сохтори ташкилї, шумораи воњидњои корї, тартиби таъсис, азнавташкилдињї ва барњамдињии воњидњои сохтории политсия ва љойгиршавии политсия аз тарафи Њукумати Љумњурии Тољикистон муайян карда мешаванд. Воњидњои политсия, ки аз њисоби буљети мањаллї, маблағузорї карда мешаванд, дар мувофиќа бо Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон таъсис дода мешавад.

Барои таъмини тартиботи њуќуќї дар объектњои махсусан муњим ва минтаќањои тартиботи рељавидошта, инчунин дигар маќсадњо бо ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон метавонад воњидњои махсуси политсия таъсис дода шаванд.

3. Дар њайати политсия барои иҷрои вазифањои ба зиммаи он вогузоршуда, дигар воњидњо, муассисањо, ташкилотњо ва хадамотњо таъсис дода мешаванд.

4. Меъёрњо ва њадди нињоии шумораи воњидњои кории љузъу томњои сохтории политсия дар доираи шумораи воњидњои кории умумии маќомоти корњои дохилї, аз љониби Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон муайян карда мешавад.

 

Моддаи 9. Роњбарии политсия

1. Роњбарии политсияро Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон, ки аз тарафи Президенти Љумњурии Тољикистон ба вазифа таъин ва аз вазифа озод карда мешавад, амалї менамояд.

2. Дар вилоятњо, шањрњо ва ноњияњо роњбарии политсияро сардорони раёсат ва шўъбањои политсия амалї менамоянд.

3. Ба мансаб таъин ва аз мансаб озод кардани сардорони Сарраёсат, Академия, Сармарказ, Раёсат, Марказ ва Хадамотњои политсия, Раёсатњои политсияи Вазорати корњои дохилї дар вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, Суѓд, Хатлон, шањри Душанбе, ноњия ва минтаќаи Рашт, Ќисми минтаќавї оид ба гурўњи ноњияњои Кўлоб, Шўъбањои политсия дар шањру ноњияњо ва дар наќлиёт аз тарафи Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон дар мувофиќа бо Президенти Љумњурии Тољикистон амалї карда мешавад.

Сардорони политсияи дар объектњои махсусан муњим ва минтаќањои тартиботи рељавидошта, бо тартиби муайянкардаи Вазири корњои дохилии Љумњурии Тољикистон ба мансаб таъин ва аз мансаб озод карда мешаванд.

4. Барои њар як мансаб ва вазифаи мутахассис дар политсия дастурамалњои мансабие, ки њуќуќу уњдадорињо, масъулият, донишу малакаи заруриро муайян мекунанд, пешбинї карда мешаванд.

5. Роњбарии политсия ва сохтори таркибии он тибќи салоњияти сатњи идоракунии зерин амалї карда мешавад:

- сатњи аввал – дорои салоњияти стратегї (Роњбарият ва мушовараи Вазорати корњои дохилї);

- сатњи дуюм – њамоњангсозї ва идоракунии оперативї (Сарраёсати политсия, раёсатњои дастгоњи марказї ва раёсатњои минтаќавии он);

- сатњи сеюм – сатњи фаъолияти оперативї - хизматии амалї ва иљро (раёсатњо, шўъбањо ва шўъбачањои шањрию ноњиявї ва дењотии политсия).

Роњбарони ин маќомот ва зерсохторњои он барои иҷроиши Ваколати ба зиммаи политсия гузошташуда масъул мебошанд.

6. Вазорати корњои дохилї дар робита ба фаъолияти политсия дорои Ваколати зерин мебошад:

- банаќшагирї, истифода ва назорати харољоти маблаѓњои аз буљет људошуда, аз љумла харољоти сармоягузорї, инчунин хароҷоти воњидњои сохторї;

- дар асоси озмун таъин намудани роњбарони воњидњои сохтории дастгоњи мазказї ва минтаќавї;

- тањияи стратегия ва барномањои миллї оид ба њифзи тартиботи љамъиятї ва таъмини амнияти љамъиятї, мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм, коррупсия, љиноятњои муташаккилона ва махсусан хавфнок, гардиши ѓайриќонунии маводи мухаддир, савдои одамон ва дигар масъалањои амнияти љамъиятї дар мутобиќат бо афзалиятњои давлатї дар сатњи марказї ва мањаллї;

- рушди њамкории минтаќавї ва байналмилалї дар мубориза бар зидди њама шаклњои терроризм ва экстремизм, ҷиноятњои муташаккилона ва трансмиллї, савдои одамон, инчунин баррасии масъалањои марбут ба политсия;

- ќабул намудани дастурамалњо оид ба масъалањои рушд, ташкилї, кадрї ва дигар самтњои асосии фаъолияти политсия.

7. Роњбарони политсия дар доираи Ваколати худ бо тартиби муќаррарнамудаи Вазири корњои дохилї оид ба фаъолияти политсия ва дигар масъалањои самти фаъолияти он њисобот медињанд.

 

Моддаи 10. Сарнозироти политсия

1. Сарнозироти политсия аз љониби Вазири корњои дохилї таъсис дода мешавад ва дар асоси Дастурамали тасдиќнамудаи Вазири корњои дохилї фаъолият мебарад.

2. Сарнозироти политсия ба Вазири корњои дохилї тобеъ ва њисоботдињанда мебошад. Сарнозироти политсия ба таври касбї ва холисона, бо риояи пурраи ќонунњои Љумњурии Тољикистон ва стандартњои байналмилалии њуќуќи инсон, ба манфиати тамоми љомеа ва давлати Тољикистон фаъолият мебарад.

3. Вазифањои Сарнозироти политсия инњо мебошанд:

а) гузаронидани санљишњои нозиротии фаъолияти маќомоти политсия ва пешнињоди њисобот оид ба натиљагирї ва самаранокии политсия дар расидан ба маќсадњои муќаррарнамудаи Ќонуни мазкур;

б) санљиши аризањо дар бораи аз тарафи кормандони политсия содир кардани вайронкунињои љиддии интизомї ва пешнињод кардани тавсияњо ба Вазири корњои дохилї барои андешидани чорањо;

в) таъмини њимояи њуќуќї, љисмонї ва иљтимоии кормандони политсия аз тањдидњои поймол гардидани њуќуќњои бо ќонун њифзшаванда, тањдид ба њаёт ва саломатии онњо, аъзои оила ва молу мулки онњо;

г) таъмини њимояи давлатии иштирокчиёни мурофиаи судии љиноятї ва дигар вазифањое, ки бо санадњои меъёрии њуќуќї ба зиммаи политсия вогузор карда мешаванд.

 

БОБИ 3. ВАЗИФАЊОИ ПОЛИТСИЯ

 

Моддаи 11. Вазифањои политсия оид ба таъмини амнияти инсон, њимояи њуќуќ ва озодињои ў

Политсия вазифадор аст:

1) њаёт, саломатї, амният, њуќуќ ва озодињои инсонро аз кирдорњои ғайриќонунї ё тањдиди хатар њифз намояд;

2) њаёт ва саломатии љабрдидагон, шоњидон ва дигар иштирокчиёни мурофиаи судии љиноятї ё шахсоне, ки бо маќомоти политсия њамкорї менамоянд, њамчунин аъзоёни оилањои онњоро њифз намояд;

3) ба шахсоне, ки аз љинояту њуќуќвайронкунињо, офатњои табии ва техногенї зарар дидаанд, инчунин дар њолати ољизї, ё ин ки дигар њолати барои саломатї ва њаёт хатарнок ќарор доранд ёрии таъљилї расонад;

4) ба маќомоти тандурустї дар ошкор намудан ва ба муассисањои табобатї овардани шахсони гирифтори беморињои рўњї, майзадагї, нашъамандї, зуњравї, вируси норасоии масунияти бадани инсон (ВИЧ) ё аломати норасогии масунияти бадан (СПИД), ки нисбати онњо асосњои бо њуљљат тасдиќшуда мављуд аст, мусоидат намояд;

5) дар доираи салоњияти худ дар таъмини амнияти авиатсияи гражданї иштирок намояд, фурудгоњњо ва иншоотњои зерсохтории онњоро њифз намояд, барои иљозат додан ба кор дар хадамоти амнияти авиатсионї, ки он ба объектњои ба њаёт ва саломатии шањрвандон, инчунин муњити атроф хатари калон доранд, хулоса пешнињод намояд.

 

Моддаи 12. Вазифањои политсия оид ба муњофизати молу мулки шахсони воќеї ва њуќуќї

Политсия вазифадор аст:

1) молу мулки шахсони воќеї ва њуќуќиро аз амалњои ѓайриќонунї, муњофизат намояд, инчунин дар асоси шартнома тибќи тартиби муќаррарнамудаи Њукумати Љумњурии Тољикистон ;

2) нигоњдории њуљљатњо, ашёњо, молњои арзишнок, хазина ва дигар молу мулки дарёфтшударо, ки ба политсия супорида шудаанд, таъмин намояд ва то ба ихтиёри маќомоти давлатї ва шахсони мансабдори дахлдор супоридан, инчунин барои ба соњибони ќонуниашон баргардонидан тадбирњо меандешад;

3) фаъолияти муњофизатиро назорат намояд, дар сурати мављуд будани асосњои ќофї барои амалї намудани фаъолияти муњофизатї иљозатнома дињад, барои тасдиќи вазъи њуќуќии муњофиз шањодатномае, ки намунаи он аз љониби Њукумати Љумњурии Тољикистон муќаррар шудааст, дињад, аз муњофизон ва кормандони шахсони њуќуќие, ки дорои вазифањои махсус мебошанд, имтињонаи тахассусиро оид ба муайян кардани коршоямї барои истифодаи воситањои махсуси муњофизавї ќабул намояд, њамчунин назоратбарии фаъолияти онњоро амалї намояд;

4) ташкилотњое, ки фаъолияти муњофизатиро амалї менамояд, назорат намояд;

5) воњидњои муњофизатии ташкилотњоро бозрасї намояд, доир ба ислоњи камбудињои дар мустањкамкунии техникии объектњо љойдошта, оид ба таъмини амнияти моликияти давлатї ва моликияти дигар дастур дињад, инчунин ба наќшањои сохтмонию васлкуние, ки дар онњо истифодаи воситањои махсуси техникии огоњкунанда ва мушоњидавї ба наќша гирифта шудааст, иљозат дињад. Тартиби бозрасї намудани воњидњои муњофизатии ташкилотњоро Њукумати Љумњурии Тољикистон муайян мекунад.

 

Моддаи 13. Вазифањои политсия дар мубориза бар зидди љинояткорї ва њуќуќвайронкунињо

Политсия вазифадор аст:

1) ариза, хабар ва дигар маълумотњоро (аз љумла, дар шакли электронї) дар бораи љинояту њуќуќвайронкунињо ва шахсони онњоро содиркарда ќабул намуда, ба ќайд гирад, талон-огоњинома дода, санљиш гузаронад ва аз натиљаи баррасии аризаю мурољиатњо дар муњлатњои муќаррарнамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон ба мурољиаткунандагон хабар дињад;

2) љиноятњо ва њуќуќвайронкунињои маъмуриро пешгирї ва ошкор намояд;

3) љазои маъмуриро таъин ва иљро намояд;

4) дар сурати мављуд будани асосњои кофї тибќи тобеияти тафтишотї, ки Кодекси мурофиавии љиноятии Љумњурии Тољикистон муќаррар намудааст, парвандаи љиноятї оғоз намояд, оѓоз намудани парвандаи љиноятиро рад кунад, ё ин ки аз рўи тобеияти тафтишотї ирсол намояд, тањќиќ ва тафтиши пешакї гузаронад, омодасозии босуръати маводњоро барои баррасии судї амалї намояд, дар тарбияи њуќуќии шањрвандон иштирок намояд;

5) пешбурди баќайдгирї ва бањисобгирии ягонаи љиноятњо, шахсони љиноят содирнамударо амалї намояд, ки тартиби он аз љониби Њукумати Љумњурии Тољикистон муайян карда мешавад;

6) шахсони љиноят содиркардаи аз тањќиќ, тафтишоти пешакї ва суд пинњоншуда, аз иљрои љазои љиноятї саркашинамуда, бедарак гумшударо љустуљў намояд, шахсияти љасадњои шинохтанашуда ва љойи молу мулки аз љониби суд мусодирашавандаро муайян намояд;

7) љойи ќарор доштани шахсони рабудашуда ва ба гарав гирифташударо муайян карда, барои озод намудани онњо тадбирњо андешад;

8) доир ба муайян ва ошкор намудани муомилоти ѓайриќонунии воситањои нашъадор, моддањои психотропї, прекурсорњо ва мусодира намудани онњо чорањо андешад, нигоњдорї ва нобудсозии онњоро амалї намояд;

9) дар доираи салоњият пешбурди парвандањоро оид ба њуќуќвайронкунињои маъмурї амалї намояд;

10) шахсони дастгиршуда, њабсшуда ва шахсонеро, ки нисбати онњо љазои маъмурї дар намуди њабси маъмурї татбиќ шудааст, посбонї, нигањдорї ва муњофизат намояд;

11) дар доираи салоњияти худ оид ба парвандањои љиноятї, гражданї, иќтисодї ва маъмурї экспертизањои судии давлатї, инчунин аз рӯи маводи фаъолияти оперативї-љустуљўї тадќиќоти илмї-техникї гузаронад;

12) фаъолияти экспертї ва ташхисї-криминалистиро амалї намояд;

13) фаъолияти баќайдгирии давлатии њатмї ва ихтиёрии дактилоскопї, аз ҷумла љасадњои шахсияташон номаълум ва баќайдгирии геномиро (ирсиро) амалї намояд;

14) нисбати шахсоне, ки бинобар њолати саломатї, синну сол ё дигар сабабњо дар бораи худ маълумот дода наметавонанд ва барои муайян намудани љасадњои шахсияташтон номаълум, тадбирњои њаммонандкунї андешад;

15) амалњои терроризм, экстремизм, савдои одамон, муомилоти ѓайриќонунии силоњ ва лавозимоти љангиро огоњ, пешгирї ва ошкор намояд;

16) дар амалиётњои зиддитеррористї ва зиддиэкстремистї иштирок намояд.

 

Моддаи 14. Вазифањои политсия оид ба њифзи тартиботи љамъиятї ва таъмини амнияти љамъиятї

Политсия вазифадор аст:

1) тартиботи љамъиятиро њифз ва амнияти љамъиятиро таъмин намояд;

2) њангоми баргузории чорабинињои сиёсї, оммавї, варзишї, фарњангї ва дигар чорабинињо якљоя бо намояндагони маќомоти иљроияи њокимияти давлатї, маќомоти худидоракунии шањрак ва дењот амният ва тартиботи љамъиятиро таъмин намояд;

3) дар доираи салоњияти худ назорати рафтори шахсони аз муассисањои иљрои љазо озод шударо амалї намояд, дар назоратбарии рафтори мањкумшудагоне, ки нисбати онњо љазои бе мањрум сохтан аз озодї таъин гардидааст ё мавќуф гузоштани адои ҷазо татбиќ шудааст, иштирок намояд.

 

Моддаи 15. Вазифањои политсия оид ба таъмини бехатарии њаракат дар роњ

Политсия вазифадор аст:

1) бехатарии њаракатро дар роњњо ба танзим дарорад ва назорати давлатиро таъмин намояд, воситањои наќлиёти автомобилї ва дигар наќлиёти муњаррикдорро ба ќайд гирад, ќабули имтињонот ва додани шањодатномањои ронандагї, аз љумла байналмилалиро амалї намояд, муоинаи њатмии давлатии техникии воситањои наќлиётиро гузаронад, санљиши њолати техникии воситањои наќлиёти шахсони воќеї ва њуќуќиро гузаронад, назорати онро амалї намояд ва бо тартиби муќарраргардида воситањои наќлиётиро роњбаладї намояд;

2) њодисањои роњу наќлиётро баќайд гирифта, пешбурди њисоботи омории онро ба роњ монад;

3) барои интиќоли борњои махсус иљозатнома дињад, хатсайрњои интиќоли борњои хатарнок, калонњаљм ва гаронвазнро мувофиќа намояд, барои истифодабарии воситањои наќлиёти автомобилии сиёњшиша иљозат дињад, рафти фаъолияти муассисањои таълимї, ки барои тайёр ва бозомўзии (баланд бардоштани савияи касбии) ронандагон машѓуланд назорат барад, барои тайёр кардани кортњои шањодатномањои ронандагї, аз љумла шањодатномањои ронандагии байналмилалї, талон ба онњо, иҷозатномаи муваќќатї, гувоњнома дар бораи хатми курсњои таълимии ронандагони воситањои наќлиёт, аломатњои баќайдгирии давлатї, маълумотнома - њисобњо ва дигар мањсулоти махсусе, ки барои иљозат додан ба њаракат дар роњ, бурдани корњои ташвиќотию тарѓиботї оид ба таъмини бехатарии њаракат дар роњ тариќи васоити ахбори омма, бланкањои њисоботњои оморї ва протоколњои њуќуќвайронкунии маъмурї, инчунин дар корњои васлкунї ва истифодабарии воситањои техникии ташкили њаракат дар роњ зарур аст, њамчун фармоишгари давлатї баромад намояд;

4) кофтукови воситањои наќлиёти дуздиву рабудашуда, воситањои наќлиёте, ки ронандагонашон аз љойи содиршавии њодисаи роњу наќлиётї ѓайб задаанд, ташкил намуда, бањисобгирии автоматикунонии воситањои наќлиёти баќайдгирифташаванда, дар кофтуков ва бесоњиб, њуљљатњои ронандагї, шањодатномаи баќайдгирии воситањои наќлиёт, раќамњои ќайди давлатии гумшуда ё дуздидашударо ташкил намуда, бо тартиби муайяншудаи иттилоотї љамъбаст ва тањлил намояд.

 

Моддаи 16. Вазифањои политсия оид ба амалї намудани назорати нигоњдорї ва истифодаи силоњ

Политсия вазифадор аст:

1) риояи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон дар бораи силоњро назорат барад, барои ба даст овардани силоњи ғайринизомї ё хизматї ва лавозимоти љангии он, нигоњдорї, гирифта гаштан, њамлу наќл, ворид намудан ба њудуди Љумњурии Тољикистон ё аз њудуди Љумњурии Тољикистон баровардани силоњи мазкур ва лавозимоти он рухсатнома дињад, барои хариду фурўши силоњи ѓайринизомї ё хизматї, нигоњдорї ва интиќоли моддањои таркандаи таъиноти саноатї тавассути наќлиёти автомобилї иљозат дињад, муњлати онро тамдид намояд, аз нав ба расмият дарорад, боздорад ва бекор кунад;

2) љойњои нигоњдорї ва истифодаи силоњ, лавозимоти љангии он, моддањои тарканда, њамчунин объектњоеро, ки дар он љо гардиши силоњ амалї мегардад, бо роњи азназаргузаронї назорат намояд, дар сурати ошкор гардидани вайронкунии ќоидањои муќарраргардида ба шањрвандон ва шахсони мансабдор дар хусуси бартараф намудани чунин камбудињо амрнома дињад, ашёњои зикргардидаро гирад, фаъолияти объектњои дахлдорро манъ намояд, иљозатномањои додашударо бекор намояд.

Тамоми намудњои силоњи дар Љумњурии Тољикистон аз љумла, дар маќомоти њифзи њуќуќ, ташкилоту идорањо ва дар соњибияти шањрвандон бударо бо роњи тирпаронї ба ќайди ягонаи тиру гилзадонии Вазорати корњои дохилї ворид намояд;

3) ќабул, нигоњдорї ва нобудсозии силоњи оташфишон, газї, сард, дигар силоњ ва лавозимоти љангии онњо, дастгоњњо ва моддањои таркандаи ихтиёран супоридашуда, дарёфтгардида ва мусодирашударо амалї намояд.

 

Моддаи 17. Вазифањои политсия дар шароити њолати фавќулодда

Политсия вазифадор аст:

1) њангоми љорї гардидани вазъияти фавќулода тартибот ва амнияти љамъиятиро таъмин намояд;

2) дар чорабинињо оид ба рафъи оќибати садамањо, сўхтору офатњои табиї ва дигар њодисањои фавќулода, наљот додани одамон ва расонидани кўмак ба онњо, њифзи молу мулки беназоратмонда, дар сурати љорї намудани вазъияти фавќулода ё њолати љанг дар тамоми ќаламрави Љумњурии Тољикистон ё њудуди алоњидаи он, дар таъмини низом, инчунин дар њолати эпидемия ва эпизоотияњо дар гузаронидани чорабинињои карантинї иштирок намояд.

 

Моддаи 18. Вазифањои политсия оид ба амалисозии чорањои маљбуркунї

Политсия вазифадор аст:

1) супоришњои хаттии роњбари маќоми тафтишот, муфаттиш, маќоми тањќиќро дар бораи пешбурди амалњои тафтишотии алоњида, гузаронидани чорабинињои оперативї-љустуљўї, дастгир кардани шахсони дар содир кардани љиноят гумонбар ва айбдоршаванда, дар бораи пешбурди дигар амалњои мурофиавї, овардани шањрвандон барои гузаронидани ташхисњои судї - равонпизишкї (психиатрї) дар доираи парвандањои љиноятї ва гражданї амалї намояд;

2) ќарорњои (таъиноти) судиро (судяро) дар бораи њабси маъмурї, мањрум кардан аз њуќуќи идораи воситањои наќлиёт, ба подош гирифтан ё мусодира намудани силоњ ва лавозимоти љангии онро, иљро намояд;

3) таъиноти судї (судя) ва ќарорњои прокурорњо, тањќиќбарандагон ва муфаттишон, ќарорњои Комиссияи њифзи њуќуќи кўдакро дар бораи маљбуран овардани ноболиғон, падару модарон ва шахсони онњоро ивазкунанда, ки аз њозир шудан бо даъвати онњо саркашї менамоянд, иљро намояд.

 

Моддаи 19. Вазифањои политсия оид ба амалї намудани фаъолияти шиносномавї, баќайдгирї ва назорати будубоши шањрвандони хориљї, масъалањои шањрвандї ва гурезањо

Политсия вазифадор аст:

1) додани шиносномаи шањрванди Љумњурии Тољикистон, ба ќайди зист гузоштан, бањисобгирї ва аз ќайди зист баровардани шањрвандони Љумњурии Тољикистон, шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї, ки дар Љумњурии Тољикистон истиќомати маваќќатї ё доимї доранд, амалї намудани фаъолияти суроѓавї-маълумотдињї, назорати риояи Ќоидањои рељаи шиносномавї аз љониби шањрвандон ва шахсони мансабдорро ба роњ монад;

2) аризаи шањрвандони Љумњурии Тољикистонро оид ба гирифтани шиносномаи шањрванди Љумњурии Тољикистон ва хориљии умумишањрвандї баррасї намояд;

3) аризаи шањрвандони Љумњурии Тољикистон, шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї оид ба даъват намудани шањрвандони хориљї аз хориљаро баррасї намояд;

4) аризаи шањрвандон оид ба ќабул ба шањрвандии Љумњурии Тољикистон ё хориљ шудан аз шањрвандии Љумњурии Тољикистонро баррасї намояд, оид ба муайян намудани мансубият ба шањрвандии Љумњурии Тољикистон ва дигар масъалањои вобаста ба шањрвандии Љумњурии Тољикистон њуљљатњои дахлдорро дињад;

5) шиносномањои шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандиро ба ќайд гирад, аризаи онњоро оид ба истиќоматї доимї ва ба ќайди зист гузоштан баррасї намояд;

6) ба шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї барои ворид шудан ба минтаќањои наздисарњадии Љумњурии Тољикистон рухсатнома дињад;

7) ба шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї барои истиќоматї доимї дар Љумњурии Тољикистон санади зист дињад ва барои баромадан ва ворид шудан ба Љумњурии Тољикистон ба шахсони бешањрвандї њуљљатњоро барасмият дарорад;

8) ба шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї маќоми гуреза дињад ва ба шахсони паноњљўянда њуљљатњои лозимї дињад, Марказњои муваќќатии нигоњдории шахсони паноњљўяндаро таъсис дињад;

9) риояи Ќоидањои будубоши шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандро дар Љумњурии Тољикистон, инчунин ба тариќи транзитї убур намудани онњоро аз њудуди Љумњурии Тољикистон назорат барад, барои нигоњдории муваќќатии шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї дар давраи муайян кардани шахсият, инчунин барои онњое, ки аз Љумњурии Тољикистон берун карда мешаванд, Марказњо таъсис дињад, инчунин дар доираи Ваколати худ нисбати шањрвандони хориљї ва шахсони бешањрвандї чорањои маъмурї андешад.

 

Моддаи 20. Вазифаи политсия оид ба амалисозии фаъолияти оперативї-љустуљўї

Политсия вазифадор аст:

Бо маќсади огоњонидан, пешгирї намудан, ошкор кардан ва кушодани љиноятњо, таъмини амнияти шахсї, инчунин бо дигар маќсадњои пешбининамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон чорабинињои оперативї-љустуљўї гузаронад.

 

Моддаи 21. Вазифањои политсия оид ба пешгирии њуќуќвайронкунї дар байни ноболиѓон ва љавонон

Политсия вазифадор аст:

1) дар доираи Ваколати худ якљоя бо дигар маќомоти дахлдори давлатї ва иттињодияњои љамъиятї беназоратї ва њуќуќвайронкунии кўдаконро пешгирї намояд;

2) шахсони ба синни 18 солагї нарасидаи шахсияташон муайян набуда ва љинояти начандон вазнин содир кардаро, инчунин ноболиғоне, ки љиноят содир кардаанд, вале ба синну соле, ки аз он љавобгарии љиноятї фаро мерасад, нарасидаанд, ба ќабулгоњ-тањвилгоњи ноболиғон љойгир намояд;

3) ноболиѓонеро, ки њуќуќвайронкунї содир кардаанд, ба Шўъбањои шањрию ноњиявии нозироти политсия тањвил намояд, барои аз тарафи ноболиғон содир намудани њуќуќвайронкунї нисбат ба падар ё модар ва ё шахсони онњоро ивазкунанда маводи дахлдор тартиб дињад;

4) аз болои ноболиғоне, ки аз љазо озод гардидаанд, бо татбиќи чорањои маљбуркунонии таъсиррасонии тарбиявї аз љавобгарии љиноятї озод шудаанд, аз иљрои љазо шартан пеш аз муњлат озод шудаанд, ё нисбати онњо ќарор дар бораи шартан татбиќ накардани љазо ќабул шудааст, дар њамбастагї бо маќомоти дахлдор назорат барад.

 

Моддаи 22. Вазифањои политсия нисбат ба љабрдидагони љиноят

Политсия вазифадор аст:

1. Нисбат ба љабрдидагони љиноят ва дигар шахсоне, ки њуќуќњояшон поймол шудаанд, муносибати хайрхоњона ва эњтиромона зоњир намояд, љињати амалї намудани чорабинињои зерин мусоидат ва кўмак намояд:

- њимояи давлатии љабрдидагони мурофиаи судии љиноятиро таъмин намояд;

- дастрасии љабрдидагонро ба адолати судї, њуќуќи љуброни зарар ба онњоро бо роњи ќабул, баќайдгирї ва њаллу фасли мурољиати онњо амалї намояд;

- љабрдидагонро аз њуќуќи талаб кардани љуброни зарар ва њимояи њуќуќї воќиф намояд;

- дар бораи имконияти гирифтани кўмаки њуќуќї, моддї, тиббї, равонї (психологї) ва иљтимої љабрдидагонро огоњ намояд;

- дар сурати мављуд набудани имконияти расонидани кўмаки тиббї дар мањал, фиристонидани љабрдидаро ба муассисањои тиббї амалї намояд;

- њангоми зарурат ба љойи истиќомат фиристодани љабрдидаро таъмин намояд;

- бо дархости љабрдида, санљиши бехатарии манзили ўро гузаронад, муњофизати мањал ва манзили ўро ташкил намояд, дар сурати мављуд будани хавфи асосноки такроршавии сўйиќасд ё таъсиррасонї аз тарафи гумонбарон ё айбдоршавандагон, муњофизати љисмонии ўро таъмин намояд;

- љабрдидагонро аз наќши онњо дар давраи тафтиши пешакї ва мурофиаи судї, инчунин њуќуќи гирифтани иттилоот дар бораи муњлатњо огоњ намояд.

2. Њифзи иттилоотро нисбати љабрдида таъмин намояд ва дар ин бора ба ў хабар дињад.

3. Пас аз иљрои расмиёт њама молу мулки љабрдидаро аз рўйи мансубият бо тартиби пешбининамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон пас гардонад.

 

Моддаи 23. Вазифањои политсия дар дигар самтњои фаъолият:

Политсия вазифадор аст:

а) дар фаъолияти худ њифзи сирри давлатї ва хизматиро таъмин намояд;

б) љињати такмил додани усулњои идоракунї, тайёрии ибтидої, бозомўзї ва такмили ихтисоси кормандон, фаъолияти илмї ва омўзгорї барад;

в) татбиќи чорањои пешбининамудаи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон оид ба њифзи табиат ва бехатарии экологиро таъмин намояд;

г) фаъолияти иљозатномадињиродар асоси Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи иљозатномадињї ба баъзе намудњои фаъолият дар Љумњурии Тољикистон»ва иљозатдињиро дар асоси Ќонун Љумњурии Тољикистон «Дар бораи силоњ»амалї намояд.

 

БОБИ 4. ВАКОЛАТИ ПОЛИТСИЯ

 

Моддаи 24. Ваколати политсия њангоми пешгирии њуќуќвайронкунињо ва љиноятњо

Политсия ваколатдор аст:

1) аз шањрвандон ва шахсони мансабдор риоя намудани тартиботи љамъиятї, ќоидањои њаракат дар роњ, ќатъ кардани њуќуќвайронкунї ва кирдорњоеро, ки ба амалї намудани Ваколати политсия мамоният мекунанд, талаб намояд ва дар сурати иљро накардани чунин талабот аз чорањои маљбуркунонии пешбининамудаи Ќонуни мазкур истифода барад;

2) барои бартарафсозии сабабу омилњои содиршавии ќонуншиканињо ва сабабу шароитњои ба он мусоидаткунанда, ба маќомоти њокимияти давлатї, худидоракунии мањаллї, шахсони мансабдор ва ташкилотњо оид ба зарурати андешидани тадбирњо бо зикри муњлати бартарафсозї ва хабар додан аз иљрои он пешнињод манзур намояд, њангоми сариваќт иљро накардани талаботи пешнињодот, масъалаи бо тартиби муќаррарнамудаи ќонунгузорї ба љавобгарї кашидани шахсони масъулро андешад;

3) шахсони љиноят ва њуќуќвайронкунии маъмурї содирнамударо маљбуран ба политсия тањвил дињад ва нисбати онњо маводњои зарурї тартиб дињад;

4) дар сурати мављуд будани асосњои кофї барои гумонбар донистани шахс дар содир намудани љиноят ё њуќуќвайронкунии маъмурї, њуљљатњои тасдиќкунандаи шахсияти онњоро мавриди санљиш ќарор дињад, инчунин дигар њуљљатњои заруриро, ки барои риояи ќоидањои назоратбарии чунин шахсон ба зиммаи политсия вогузор шудаанд, талаб намояд;

5) дар азназаргузаронии бор ва баѓољи мусофирони наќлиёти роњи оњан, њавої ва обї иштирок намояд;

6) дар доираи салоњияти худ дар гузаронидани муоинаи пеш аз парвоз ва пас аз парвози сарнишинон (аъзои экипаж), дигар кормандони авиатсияи гражданї, захирањои дохили њавопаймоњо, борњо ва почта иштирок намояд;

7) боздоштшудагонеро, ки шахсияташон маълум нест, бо иљозати суд (прокурор) барои муайян намудан ба Ќабулгоњи оворагардону гадоёни Вазорати корњои дохилии Љумњурии Тољикистон љойгир намояд. Муњлати амалї намудани ин чорабинї то як моњ, дар њолатњои истисної аз тарафи суд (прокурор) ин муњлат то ду моњ тамдид карда мешавад;

8) шахсони воќеї, њуќуќї, ашё ва дигар далелњоро ба ќайд гирад ва ин маълумотњоро барои иљрои вазифањои хизматї истифода барад;

9) системањои иттилоотї, техникаи сабти видеої ва овоз, дастгоњњои аксбардорї, инчунин дигар воситањои техникї ва махсусеро, ки ба њаёт ва саломатии шањрвандон, њамчунин ба муњити атроф зараровар нестанд, дар фаъолияти хизматї истифода барад, пешбурди махзани видео ва видеотекањои шахсони бо парвандањо ва маводи санљишњои политсия дахлдоштаро амалї намояд, махзани маълумоти оперативї - маълумотдињї, криминалистї, оперативї - љустуљўї ва иттилооти дигарро дар бораи шахсони воќеї, њуќуќї, ашёњо ва далелњо таъсис дода, истифода барад, махзани маълумоти дигар маќомот ва ташкилотњои давлатї, аз љумла маълумоти шахсии шањрвандонро тибќи муќаррароти ќонунгузории амалкунандаи Љумњурии Тољикистон истифода намояд;

10) дар байни шањрвандон, шахсони мансабдор, ташкилотњо новобаста аз шакли ташкилию њуќуќиашон ташфиќоту тарғиботи њуќуќї барад;

11) корманди политсия баъд аз гузаштани тайёрии дахлдор њуќуќ дорад силоњи хизматї ва воситањои махсусро бо худ нигоњ дорад ва истифода барад;

12) корманди политсия барои таъмини амнияти шахсї ва дигар шахсон метавонад аз силоњи хизматї, тоскулоњ, сипар, гази ашковар, нимтанањои зирењдор ва воситањои дигари муњофизатї истифода барад;

13) њангоми иљрои вазифањои хизматї ва зарурияти воќеї, корманди политсия ќувваеро, ки ба дараљаи ќувваи ба муќобили ў ва шахсони дигар истифодашаванда мутаносибро асоснок истифода барад.

 

Моддаи 25. Ваколати политсия оид ба муайян ва ошкор намудани љиноят

Политсия ваколатдор аст:

1) шахсони дар содир намудани љиноят гумонбаршуда ва нисбаташон чораи пешгирї дар намуди ба њабс гирифтан татбиќ шударо дастгир намояд ва то тањвил додан ба љойи нигањдорї, дар њабс нигоњ дорад;

2) шањрвандон ва шахсони мансабдорро вобаста ба парвандањо ва маводњое, ки дар пешбурди политсия ќарор доранд, тариќи шифоњї ё бо истифода аз каналњои техникии алоќа ё ин ки, хаттї даъват намояд, дар сурати саркашї кардан онњоро маљбуран оварад;

3) барои муайян намудани далели истеъмоли машруботи спиртї, воситањои нашъадор, моддањои психотропї ва дигар воситањои мадњушкунанда гумонбаронро аз шањодаткунонї ва муоина тиббї гузаронад;

4) шахсоне, ки дар содир намудани љиноят гумонбар шудаанд, ё њуќуќвайронкунии маъмурї содир кардаанд, ғайриќонунї воситањои нашъадор, моддањои психотропї, мадњушкунанда ва зањролудро истеъмол мекунанд, барои оворагардї, гадої ва фоњишагарї дастгир шуда, ба њабси маъмурї гирифта шуда, шахсияташон муайян набошад, аксбардорї, сабти аудио-видеої ва баќайдгирии дактилоскопии онњоро гузаронад;

5) дар доираи салоњияти худ ташхисњои судии давлатї ва тадќиќоти криминалистї гузаронад;

6) бо маќсади огоњонидан, пешгирї намудан ва ошкор кардани љиноятњо, љустуљўи љинояткорони пинњоншуда, шахсони бедарак гумшуда ва муайян намудани љасадњои шахсияташон номаълум фаъолияти оперативї-љустуљўиро амалї намояд, маълумотњоро, аз љумла бо истифода аз воситањои техникї ба даст овардашударо, истифода барад;

7) барои пешгирии бетартибињои оммавї ва вайронкунии тартиботи љамъиятї, њангоми таъќиб ва дастгир кардани мањкумшудагони фирорнамуда ва шахсони ба њабс гирифташуда, љустуљўи љинояткорон ва шахсоне, ки дар содир намудани љиноят гумонбар дониста шудаанд, инчунин њангоми њолатњои дигари фавќулода, ки ба амнияти љамъиятї тањдид мекунанд, минтаќањои мањал, иншоот, иморати алоњида ва воситањои наќлиётро ињота карда, азназаргузаронии онњоро амалї намояд; 8) њангоми бевосита пешгирї намудани љиноятњо, таъќиби шахсоне, ки дар содир кардани љиноят гумонбар дониста шудаанд ва дар њолатњои фавќулодае, ки ба амнияти љамъиятї тањдид мекунанд, ба хонањои истиќоматї, њудуд ва бинои ташкилотњо, ќитъањои замини шахсони алоњида дохил шавад (ба истиснои намояндагињои дипломатї, муассисањои консулгарї ва намояндагињои ташкилотњои байналмилалии дар Љумњурии Тољикистон ќарор дошта), чорабинињои оперативї - тафтишотї гузаронад, вобаста ба тафтиши парвандањои љиноятї ё маводи санљишї бо пешнињод кардани шањодатномаи хизматї, бе мамоният ба маќомоти давлатї, ташкилотњо ва иттињодияњои љамъиятї ташриф оварад, бо њуљљатњои лозимї шинос шавад ва дар њолатњои зарурї, онњоро гирад;

9) њангоми мављуд будани маълумоти даќиќ дар бораи љинояти содиршуда ва шахсони онро содир намуда, дар соњаи фаъолияти молиявї (бонкї ва хазинадории буљетї), хољагидорї, соњибкорї ва савдо ба биноњои ташкилотњо сарфи назар аз шакли моликият ва ташкилию њуќуќиашон (ба истисно аз намояндагињои дипломатї, муассисањои консулгарї ва намояндагињои ташкилотњои байналмилалии дар Љумњурии Тољикистон ќарор дошта) ворид шавад, бо иштироки соњибмулк ё намояндаи ваколатдори ў азназаргузаронии биноњои истењсолї, савдо ва дигар биноњои хизматї, воситањои наќлиёт, љойњои нигоњдорї ва истифодаи моликиятро анљом дода, дар доираи салоњияти худ њ